KHÁT VỌNG LÀM BÁO TƯ NHÂN

Sau năm 1975, khi người cộng sản chiếm miền Nam, tất cả báo chí tư nhân đều bị cấm tiệt nhưng cái khát vọng tự mình làm một tờ báo thì chưa bao giờ bị tiêu diệt trong trái tim của những người yêu thích tự do. Và dù phải thỏa hiệp, lách luật, mua giấy phép..., tại Sài Gòn từ hơn vài chục năm nay, "báo" do tư nhân làm chủ vẫn xuất hiện, tất nhiên dưới danh nghĩa một "cơ quan chủ quản" là nhà xuất bản hay "ké" theo một pháp nhân của tờ báo nào đó.

Một trong những người làm báo tư nhân lách luật cự phách nhất Sài Gòn nay đã mất là ông Lâm Quốc Trung, ông Trung từng dám bán nhà mặt tiền về ở chung cư để lấy tiền mua lại một số “phụ trang” của các tờ báo từ Cà Mau đến Vũng Tàu, làm ra những tờ báo giải trí mang dấu ấn cá nhân ông. Còn ở mảng văn nghệ, từ những năm đầu thập niên 90 thế kỷ trước, khi tình hình xuất bản đã bớt bị kìm kẹp, rất nhiều người đã tự bỏ tiền túi để làm những “tờ báo” thuần túy văn nghệ, gần như không thu hồi vốn như Thời Văn (Nguyễn Đăng Trình), Gieo và Mở (nhiều người làm), Văn tuyển (Phạm Viêm Phương, Nguyễn Liên Châu- đến nay… vẫn còn ra lai rai) và vài anh em văn nghệ cũ, vẫn ra những tuyển tập văn chương, tự tìm bài, tự in, chỉ có phải mua giấy phép của các nhà xuất bản. In ra, phân phát nhau đọc, mua giúp nhau. Gần như không bán được và vì vậy bài in cũng không có nhuận bút bằng tiền, mà lấy bằng sách! (Các tuyển tập văn chương do tư nhân thực hiện đặc biệt chỉ có ở Sài Gòn, không có ở Hà Nội và bất kỳ nơi nào tại Việt Nam)

Có báo chí xuất bản tư nhân chưa hẳn đã là có tự do báo chí, nhưng thật đáng buồn, cho đến giờ dù thực tế đã chỉ ra rằng ngành xuất bản hiện đã bị tư nhân chi phối mạnh mẽ, rất nhiều tờ báo nhà nước vẫn tiếp tục bán giấy phép cho tư nhân ra các phụ trương để nuôi sống tờ báo chủ, nhưng nhà cầm quyền vẫn chưa dám cho phép báo chí, nhà xuất bản tư nhân ra đời, dù chịu sự kiểm duyệt.

Và vì vậy cái khát vọng tự mình bỏ tiền làm ra một tờ báo, sống chết cùng với nó vẫn chưa thành hiện thực, người có tâm làm ra những sản phẩm văn học vẫn chịu sự chi phối đầy bất trắc của các nhà xuất bản. Đã gần bốn mươi năm trôi qua từ khi tự do báo chí bị bóp nghẹt, những người có tâm, có tầm dần mệt mỏi, trong khi đó truyền thông thế giới đã đi những bước dài trong môi trường internet. Tại Việt Nam hiện nay, những tờ báo có hàm lượng thông tin, văn hóa và học thuật đã dần lép vế, biến thái để tồn tại hoặc nhường chỗ cho những “sân chơi” xô bồ, thô tục của những trang web được cấp phép nằm dưới sự khuynh loát của tư nhân, mà mục đích chính của những “ông chủ” này là tiền!

Ngành báo chí xuất bản Việt Nam chắc chắn sẽ càng suy đồi hơn trong tình trạng nửa nạc nửa mỡ bây giờ. Lối thoát duy nhất là chấp nhận báo chí xuất bản tư nhân và điều hành bằng hệ thống kiểm duyệt!

#106 Những người bạn sẽ gặp trong đời

1. Gặp người đã từng phản bội bạn:

Đừng nên để tâm quá sâu với họ vì nếu như không có họ, ngày hôm nay bạn sẽ không hiểu biết gì về thế giới này.

2. Gặp người từng ghét cay ghét đắng bạn:

Có gặp cũng nên cười xã giao với họ vì họ làm bạn trở nên kiên cường hơn.

3. Gặp người bạn đã từng yêu đơn phương:

Nên chúc phúc cho họ, bởi vì khi yêu, bạn chẳng đã từng mong muốn họ vui vẻ hạnh phúc đó sao?

Đọc thêm »

5 mẩu chuyện nhỏ ý nghĩa lớn

Cuộc đời là những trải nghiệm, có khi trải qua rồi mới hiểu ra được nhiều điều, từ đó mà trân quý hơn những thứ đã xảy đến với mình, thế nên người ta cũng gọi chúng là quà tặng cuộc sống.

Đọc thêm »

Vĩnh biệt chim én -

NHẬT TUẤN

Ông tỉnh giấc . Ngoài cửa sổ trời vẫn tối. Chắc mới qua nửa đêm. Ông hé mắt nhìn sang bên. Dưới ánh đèn mờ, bà vợ vẫn há miệng ngủ ngon lành trong cái dáng quen thuộc đến cũ kỹ. Ông nhẹ nhàng nằm xích ra ngoài mép giường tăng thêm chút ít khoảng cách dẫu chẳng được bao nhiêu.

Ông căng đầu nhớ lại giấc mơ ban nãy. Một cảm giác êm dịu khi yêu thời còn trẻ. Chiếc tàu điện sơn đỏ cổ xưa chạy từ Thanh Xuân về Hà Nội . Cô gái đứng trên tàu, gió bay lọn tóc dài, giơ tay vẫy vẫy:” Nhanh lên...nhanh lên anh...”. Chàng trai cố dấn thêm mấy bước và nhảy phóc lên tàu. Cô cười sung sướng nhe ra hàm răng nhỏ đều và trắng bóng. Con tàu vẫn chạy xịch xịch giữa đường phố dầy đặc xe đạp. “ Mình lên thẳng Bờ Hồ đi anh”. Cô mua một gói lạc luộc và đặt nó vào giữa hai người trên chiếc ghế đá ven hồ. Cô khoe : “Hôm nay em làm được bài thơ mới , sướng quá cúp luôn giờ văn học hiện đại của thày Đức.”. Anh mơ màng nhìn tháp Rùa cô độc dưới nền trời xám , tai lắng nghe cô đọc thơ :”Từng giọt...từng giọt một...mưa rơi thầm trong cây...”.

Một vật nặng làm ông tỉnh giấc tàn nhẫn cắt ngang giấc mơ. Đó là đôi chân xương xẩu của bà vợ chẳng hiểu sao đã nằm xoay ngang và vắt nó nằm đè lên bụng ông. Ông giận dữ “vứt” nó sang bên, cố nhắm mắt nối lại giấc mơ vừa nãy mà không được, đành nằm lắng nghe tiếng dế ngoài vườn “cric...cric” hoà với vô vàn tiếng côn trùng làm thành bản nhạc quen thuộc trong những đêm trằn trọc. 

Thế rồi nằm mãi chẳng ngủ được, ông mở cửa ra vườn lần mò tới chiếc ghế đá , khoan khoái ngả lưng ngước nhìn ông trăng mờ lấp ló sau những tàng cây tối. Gió từ xa mang tới cái lành lạnh của núi rừng . Tiếng chim “chót thì bóp” càng về sáng càng khắc khoải. Chao ôi, ước gì cứ được nằm thế này, nằm thế này mãi rồi tan loãng vào thinh không bỏ lại sau lưng tất cả mọi phiền tạp nơi trần thế.

Hơn một năm trước còn tại chức, ngồi một cái ghế khá cao, ông đã quá mệt mỏi với những cuộc họp nói năng khuôn phép và dối trá, những mưu toan đê tiện, những tính toán bẩn thỉu và và những dè chừng hèn nhát làm thần kinh căng thẳng lâu lâu phải thư giãn trong các cuộc vui lén lút do đám thủ hạ dẫn dắt. Từ ngày đó ông đã ngấm ngầm chuẩn bị “hạ cánh”. Ông buông bỏ dần những tranh chấp, khước từ những chia chác do quyền lực đem lại, nhượng bộ những đòi hỏi của đối thủ, rút lui từng bước khỏi các cuộc đấu đá nội bộ. Ông ngấm ngầm mua khu vườn này cách thành phố khá xa làm chỗ rút về tĩnh dưỡng tuổi già. Và rồi ông đã toại nguyện. Ông đã an toàn rút khỏi cái thế giới tràn ngập những giả dối, những bon chen, những luồn cúi để trở về cái thoáng đãng, hoang vắng , dân dã nơi rừng núi với ước vọng tiêu dao nốt những năm tháng cuối đời .

Vậy nhưng cuộc sống chẳng chịu diễn ra như ta sắp đặt.

Tránh vỏ dưa, gặp vỏ dừa, thoát được những thắt buộc ở cơ quan ngờ đâu ông rơi vào một kìm kẹp khác kinh hoàng không kém. Bà vợ sau nhiều năm chịu đựng để ông chồng rong ruổi quan trường, nay trở về trong vòng tay của bà, bà phải truy thu cái quyền làm vợ và nhất quyết thiết lập nó một cách trọn vẹn và hà khắc nhất. Càng ngày ông càng như con ruồi giãy giụa trong màng lưới của bà.

Có tiếng động khẽ sau lưng. Bà vợ đứng ngay cạnh từ lúc nào. Ong điếng người như đang trên chín tầng mây rơi tõm xuống vực. Cái cũi khổng lồ hàng ngày vừa chốc lát thoát được nó bỗng dưng lại lù lù xuất hiện. Gương mặt bà lạnh lẽo như mặt cai ngục. Vẻ quyền uy lộ rõ trong cái cười nhếch miệng. Bà nhìn ông lom lom rồi bất chợt sẵng giọng :

“ Nửa đêm sương lạnh ra ngồi đây làm gì ? ”

. Ông thở dài não nuột :

”Tôi ...tôi ra đây ngồi cho thoáng...”

Bà vợ trợn tròn đôi tròng mắt :

“ Đang đêm ông mò dậy làm tôi mất giấc ngủ. Vào đi, không lát nữa ông làm tôi thức nữa .”

“ Không không...tôi không ngủ nữa. Tôi ngồi đây cho tới sáng ...”

“ Không được...ông phải vào ngủ tiếp...đêm hôm tôi không cho ông ra ngồi đây...”

Ông lại thở dài, đành lặng lẽ theo bà không cãi nửa lời, bởi lẽ càng cãi bà càng xổ ra cơn bão ngôn từ than vãn, trách móc, oán giận trút xuống đầu ông. Chao ôi là lời lẽ người đàn bà hận thù. Thực ra hồi mới cưới, bà cũng còn đôi chút dịu dàng, nhân ái chứ đâu có nghiệt ngã, độc địa như ngày nay. Hai mươi năm đủ để một con cừu biến thành một con sói – ông thường buồn rầu nghĩ vậy mỗi khi bà lên cơn quát tháo, rủa xả, đay nghiến :

“ Ông lừa tôi, khi hỏi cưới tôi ông hứa hẹn đủ điều, nào sẽ lo toan cho tôi, nào sẽ mang lại hạnh phúc cho tôi. Vậy rồi sống với ông 20 năm tôi được cái gì ? Con cái chẳng có, hạnh phúc cũng không . Quanh năm ông cứ biền biệt trong công tác, có đoái hoài gì đến con đàn bà này, có yêu thương gì tôi, coi tôi khác nào kẻ ăn người làm.Tôi không chịu đựng nổi ông nữa. Ông buông tha cho tôi...”

Đó là bài ca muôn thủa sáng trưa chiều tối bà ra rả bên tai ông dẫu có quát tháo, van vỉ bà cũng chẳng chịu im miệng cho. Khi còn tại chức, mỗi lần ngự trên chiếc xe đời mới về nhà, nhìn vẻ mặt lạnh băng của vợ, ông chỉ muốn ly hôn phứt theo yêu cầu của bà cho nhẹ . Nhưng ở cương vị phải che chắn , hở ra chút có thằng chọc vào , nếu “đồng chí ly dị vợ “, thiên hạ sẽ xúm vào bàn tán, đơm đặt đủ điều và rồi cái xảy nảy cái ung, liệu còn ngồi yên trên cái ghế phải chầy chật đến bạc cả đầu mới giành được không ?

Tuy nhiên ông thừa biết bà cứ nhằng nhẵng đòi giải thoát chỉ để hành hạ ông thôi, cho kẹo chẳng dám ký giấy đưa ông ra Toà. Họ hàng chẳng có, con cái cũng không, trơ ra mỗi cái thân già , dời ông ra bà bám víu vào đâu ? Bởi thế về hưu rồi, ông chẳng cần giữ “uy tín” nữa, ông khuyến khích bà làm đơn ly hôn mà bà cứ ậm ừ, ngãng ra .

Cho đến bây giờ, dường như đã trở thành cơn nghiện, suốt ngày bà kè kè bên ông luôn miệng rỉa rói, móc máy, oán trách chẳng để ông yên, sáng sớm, chiều tối, lúc ngồi vào mâm cơm, lúc lên giường ngủ...bà cứ nhèo nhẽo bài ca muôn thủa khiến lắm lúc không chịu nổi, ông gào lên :

“ Vậy bà muốn gì ở tôi ? Muốn gì tôi cũng chiều bà hết...”

Không, bà không muốn gì, bà chỉ muốn mỗi một điều là gây sự, chọc cho ông nổi giận cho dù điều đó có thể dẫn ông tới tai biến não bà cũng mặc, miễn sao bà hả hê, thoả mãn cơn nghiện hàng ngày. Nhiều khi vợ chồng có chút vui vẻ hiếm hoi trong ngày, ông đánh bạo hỏi bà :

“ Vì sao bà căm thù tôi dữ vậy ?”

Bà trả lời tỉnh bơ :

“ Ông đã chôn vùi tuổi xuân của tôi trong bốn bức tường để ông mưu cầu sự nghiệp. Bây giờ đã quá trễ để ông sửa sai nên tôi phải bắt ông trả giá...”

Nói xong bà lại mở cái bài ca quen thuộc “ ông lừa tôi, ông không yêu tôi, ông coi tôi như con ở...” khiến ông muốn phát điên , vùng vẫy như Tôn Ngộ Không bị Đường Tạm Tạng đọc thần chú khiến đầu óc nhức buốt mà bà vẫn không tha.

Đêm nay cũng vậy, lôi được ông vào giường rồi, bà bắt đầu lặp lại những lời trách móc, oán hận cũ rích làm ông phải bịt cả hai tai lại , cố lặn sâu vào giấc ngủ. Gần sáng mới thiếp đi được và lạ thay, ông lại nằm mơ thấy cô sinh viên đại học tổng hợp văn, mối tình đầu của ông ngày xưa.

“Anh ơi, mình sang bên kia sông đi...”. Cô rủ rê anh mỗi khi hai người ngồi bên bờ sông Hồng vào mùa nước cạn. Gió thoang thoảng đưa lên mùi phù sa từ dưới mặt sông, thành phố sau lưng dường như đã chết hết, chỉ còn lại có hai người . Cô tựa đầu vào vai anh, chỉ cho anh coi những con chim én chao liệng trong bầu không khí trong vắt của buổi chiều. Anh thì thầm bên tai cô :” Yến ơi, từ nay anh gọi em là “én” nhé. Một con én không làm nên mùa xuân nhưng chỉ một mình em cũng đã thành thiên đường cho anh rồi...”

“ Dậy...dậy...ông gọi tên con đĩ nào thế ? Lại nằm mơ hả ?”

Bà đập liên hồi vào người ông miệng la hét :

“ Yến với “én” là con nào ? Trời ơi, ông lừa tôi, ông phản bội tôi, nằm với tôi mà ông vẫn nghĩ tới con nào ?”

Cơn bão ngôn từ lại ào ào kéo tới vùi dập ông với những lời lẽ chỉ có ở mấy mụ bán cá ngoài chợ . Ông cảm thấy như có bùn nhơ tới tấp ném vào mặt, rắn rết cuốn lấy tay chân. Rồi như sức chịu đựng của ông đã bị vượt qua, ông thét lên :

“ Câm ngay...mày câm ngay không tao giết mày...”

Cơn giận bùng lên như lửa đổ thêm dầu, ông bật dậy, nhảy xuống giường và vùng chạy ra ngoài vườn. Cái thoáng đãng của rừng núi buổi sớm mai không làm dịu được nỗi uất hận đang cháy đùng đùng trong lòng ông. Trời ơi, nó làm nhục mình, nó khạc nhổ vào tất cả những gì thiêng liêng, đẹp đẽ sót lại trong con người mình.

Có tiếng cười lạnh lẽo phía sau lưng. Bà vợ ông đã lù lù đứng đó với vẻ mặt đắc thắng và tràn đầy thoả mãn vì cái cách phản ứng điên dại của ông chồng.

Khộng được, tao không cho phép mày hành hạ tao mãi như vậy được. Ông hét lên và bỏ chạy khỏi nhà. Ông cứ chạy mãi, chạy mãi không biết chạy đi đâu chỉ biết làm sao thoát được cái cười hả hê của bà vợ phía sau lưng.

Vài ngày sau ông đã xuống sân bay Nội Bài và có mặt ở Hà Nội.

Ông gọi điện cho cô :

“ Yến ơi...anh cần gặp em...anh cần gặp em ngay lập tức , dù chỉ một lần...”

Phía bên kia đầu dây có tiếng phụ nữ hốt hoảng :

“ Trời đất, anh ở đâu thế ? Anh có làm sao không ? Em đang bận họp , chiều mình gặp nhé ?”

Ông van vỉ :

“ Không không, anh muốn được gặp em ngay bây giờ, ngay lúc này, hẹn em ở ghế đá bờ hồ ngày xưa nơi em đọc cho anh bài thơ em làm “ Từng giọt, từng giọt một, mưa rơi thầm trong cây nhé. ”

“ Trời đấy ơi lâu vậy rồi mà anh vẫn còn nhớ hả ? Thôi được trưa nay mình gặp nhau vậy. Nhưng bờ hồ bây giờ lộn xộn lắm, ngồi đó chẳng trò chuyện được gì đâu. Em hẹn anh trong quán cà phê nhé...”

Ông thở dài đành chấp nhận hy sinh cái thú ngồi bên cô ăn lạc luộc, nghe cô trò chuyện và ngắm tháp Rùa trong sương sớm.

Trưa hôm đó ông tới quán cà phê bên bờ Hồ như cô đã hẹn với nỗi hồi hộp và bồi hồi của người đi xa về thăm quê. Một chiếc xe đời mới lộng lẫy ghé cửa quán, từ trên bước xuống một người đàn bà xinh đẹp và sang trọng. Nàng đó, Yến đó, con chim én của ông đó. Tất nhiên thời gian đã xoá đi những nét thơ trẻ ngày xưa nhưng ông vẫn nhận ra cô gái ngày xưa ngồi trên ghế nhà trường tổng hợp văn và thường cúp cua lẻn đi chơi với ông.

“ Anh khoẻ không ? Ra bao giờ mà không báo trước cho em ? Nghe đồn anh hạ cánh an toàn rồi phải không ? “

Ông nhìn người phụ nữ xinh đẹp ngồi trước mặt và chợt thấy ngỡ ngàng.

“ Nghe đồn anh có trang trại 200 héc ta cao su phải không ? Giá cao su đang “down” dữ lắm, anh tính sao ?”

Những lời lẽ, những câu chuyện ông thường nói hồi ông còn tại chức lại cuồn cuộn trở về qua miệng người phụ nữ xinh đẹp này. Bà vẫy cô hầu bàn :

“ Anh uống gì ? Thôi đừng uống càphê nữa. Mình uống rượu đi...Em mang cho chị một chai Hennessy nhé...”

Bà rót rượu ra ly nâng lên mời ông rồi bất chợt sa sầm mặt :

“ Dở ẹc...rượu gì nhạt hoét toàn mùi cồn...”

Bà cáu kỉnh cho gọi bà chủ quán tới và một cuộc cãi nhau tay đôi về rượu thật rượu giả diễn ra ngay trước mặt ông. Ông lại buông một tiếng thở dài não nề y như lúc ở nhà bà vợ riếc móc ông. Một xui khiến nào đó làm ông lặng lẽ rời khỏi bàn và bước ra ngoài trong lúc hai người đàn bà vẫn còn giành giật nhau phần thắng. Ông lại lê gót quanh bờ Hồ qua chỗ ông và cô ngồi năm xưa nhưng chiếc ghế đá hồi đó không còn nữa. Ông lảm nhảm : “ Vĩnh biệt...vĩnh biệt chim én...”.

N.T.

Những nhà văn trẻ đâu rồi

Cao Huy Huân, 

Tùy Bút / Tản Mạn

Tôi sống ở nước ngoài đã được vài năm. Ngày trước, khi còn ở Việt Nam, tôi bàng quan hơn về mọi chuyện xảy ra xung quanh, phần lớn vì mỗi khi mở vội một tờ báo nào đó, lại chỉ thấy xung quanh mình toàn chuyện cướp giật, nông dân mất mùa, đường sá ngập lụt… Lật qua trang thì toàn thấy tin hot, tinh giật gân, đánh ghen, lộ hàng… Rồi tôi lại chuyển qua đọc văn chương, đọc truyện, đọc thơ của các tác giả trong nước. Vì tôi nghĩ, dù sao văn chương vẫn sáng tạo hơn, vì nhà văn có cái khoảng không gian sáng tác rộng hơn, tự do hơn là nhà báo. Nhưng sau khi đọc xong các tác phẩm của một nhà văn chuyên viết về chuyện nhà quê Nam bộ Việt Nam, và các tác giả trẻ viết về những chuyến đi phượt, tôi lại không tài nào tìm được những quyển sách thú vị hơn ngoài các tiểu thuyết tình cảm uỷ mị được tưởng tượng trong một bối cảnh phi thực tế và mơ hồ, khác xa với một Việt Nam mà tôi biết, nếu không muốn nói là sao chép trào lưu văn học diễm tình của Trung Quốc.

Năng lực tư tưởng của văn chương

Tôi tin rằng, cây viết và con chữ là công cụ tư tưởng đắc lực của mọi nền văn hoá, văn minh, đặt biệt là của sự công bằng và cấp tiến. Các tác phẩm văn chương, theo tôi, là một công cụ để đánh giá một xã hội có văn minh phát triển hay không. Văn chương không chỉ đơn giản là để phản ánh hay cải tạo văn hoá, nó còn có tác dụng giáo dục, tạo ra những ý thức về thực trạng của xã hội, thông tin đến người đọc những cuộc đời, cũng như những tâm tư, tình cảm của con người trong xã hội với nhau. Đỉnh cao của văn chương là tập hợp ý chí tinh thần của con người lại với nhau, tạo ra vốn xã hội để góp phần cải thiện thực tế, bằng việc kiến tạo những mơ ước về những điều tốt đẹp thông qua các tác phẩm sáng tác.

Trong một thế giới đầy bất công, với những tiếng kêu lầm than của người nghèo, kẻ yếu trong xã hội, thì vai trò của văn chương là gì, nếu không phải là bênh vực những kẻ yếu, lên án những bất công, nói lên tiếng nói của một người trẻ giữa thời đại đầy biến động như hiện nay? Đó là lý do vì sao người ta thường nói văn chương là cách mạng, và ngòi bút là thứ vũ khí đắc lực của người dân.

Giới trẻ và nghề viết ở Việt Nam

Tôi muốn nói đến thế hệ nhà văn trẻ 8x, 9x của Việt Nam hiện nay, vì tôi luôn tâm niệm rằng, thế hệ chúng ta có những cơ hội mà cha anh chúng ta không có: được học, được tiếp cận với thông tin mở từ nhiều nguồn, được giao lưu với nhiều nền văn minh, văn hoá khác, và quan trọng hơn, là được nhiều tự do hơn trong việc lựa chọn cho mình hoài bão, nghề nghiệp, con đường sống. Những điều mà, vì chiến tranh hay những nổi lo toan về cơm ăn áo mặc, các thế hệ trẻ ngày trước không thể có được.

Tôi thích đọc. Tôi thường tìm đọc các tác phẩm văn chương trong và ngoài nước. Ở nước ngoài, tôi đọc nhiều tác phẩm văn học hiện đại, được viết bởi những nhà văn trẻ của các nước. Có những nhà văn chỉ vừa tròn đôi mươi, nhưng ngòi bút của họ đã rất táo bạo, quyết liệt, tiêm vào xã hội những tư tưởng mới mẻ, cấp tiến, góp phần tạo nên một nền văn hoá trẻ hừng hực lý tưởng sống và những trăn trở quyết liệt về những biến đổi không ngừng của thời đại ta đang sống.

Nhìn lại nền văn học Việt Nam, đặc biệt là văn học trẻ hiện đại, tôi trăn trở nhiều. Lướt qua những quầy văn học trẻ Việt Nam, tôi thấy chiếm gần hết các kệ là những quyển sách với những tựa đề đại loại như anh, em, yêu, thôi, dừng, ngày mai, mãi mãi, trọn đời, vân vân, đi kèm là hình ảnh những cô gái, chàng trai ăn mặc bảnh bao, mắt nhìn xa xăm đượm buồn. Đọc lướt qua, tôi chỉ thấy những cốt truyện về một cô gái (hay chàng trai) thất tình, đang nhớ về một cuộc tình chóng vánh vừa tan vỡ vì một lý do vẩn vơ, rồi tự hứa rằng trọn đời này sẽ không bao giờ quên anh. Các “nhà văn” này lớn lên từ một tạp chí tuổi teen nào đó, và giọng văn cũng như thể loại sáng tác của họ cũng gói gọn trong ngần đấy chuyện hẹn hò, chuyện làm đẹp, hay những mối tình đổ vỡ đẫm lệ.

Những thể loại văn học diễm tình này ở đâu cũng có. Cái đáng chú ý ở đây không phải là những tác phẩm đang “có”, mà là những tác phẩm “không thấy đâu” trên thị trường. Ý tôi là vắng bóng những tác phẩm mang tính lạc quan, hoài bão của tuổi trẻ, lý tưởng của một con người hiện đại muốn thể hiện mình và nói lên tiếng nói của một thế hệ. Những nhà “kiến trúc văn hoá” như thế đang vắng bóng trong nền văn học hiện đại của Việt Nam. Điều đó phản ánh hai điểm. Một là những người trẻ đang thờ ơ với xã hội, với chính ước mơ và hoài bão của bản thân mình, để đánh đổi sự an nhàn của những điều dễ dãi. Hai là nhà nước Việt Nam không thực sự khuyến khích sự phát triển của văn chương. Vì nó đòi hỏi chính quyền một quốc gia phải tạo ra một khoảng không gian văn học đủ rộng, đủ tự do để những người trẻ sáng tạo, thử nghiệm, và vấp ngã. Điều này có lẽ không nằm trong ưu tiên về chính trị xã hội hiện nay.

Lời Kết

Có lẽ chúng ta, những người cầm bút, đang quá dễ dãi đối với những tác phẩm của chính mình, hay ta đang đặt bút viết một cách không suy nghĩ mà cho rằng đó chỉ là một công việc mưu sinh. Ta xoay lưng lại với trách nhiệm của một nhà văn, nhà báo, là kiến tạo một xã hội tốt đẹp hơn bằng tư tưởng, bằng ước mơ ta muốn thổi vào mỗi câu chuyện ta viết. Hay ta đang giấu đi lương tâm, tri thức của bản thân mà thoả hiệp với bất công, với những giá trị xói mòn của xã hội để đối lấy công việc ổn định, một nguồn thu nhập đều đặn. Tôi tin rằng một ngày nào đó, chính bản thân mỗi nhà văn, mỗi người cầm bút sẽ phải trả lời chất vấn của các thế hệ về sau, rằng chúng ta đã và đang làm gì để cho văn chương Việt Nam đi vào lối mòn như hiện nay.

Cao Huy Huân

Nguồn: Blog Cao Huy Huân (VOA)

NHỮNG NGÀY CUỐI CÙNG CỦA THI SĨ ESENIN

TRẦN HẬU

                                                  Esenin và người vợ cuối cùng SofiaTolstaya

Mùa thu năm 1925, Esenin vừa mới cùng vợ, Sofia Tonstaya, từ Baku trở về. Mặc dù cảm thấy rất mệt mỏi, nhưng anh vẫn từ chối lời mời đi an dưỡng tại nhà nghỉ của Bộ y tế. Mùa thu năm ấy anh viết ít vì phải chuẩn bị bản thảo tuyển tập thơ ở Nhà xuất bản quốc gia và hoàn tất trường ca Con người đen mà anh đã tập trung viết trong suốt hai năm cuối đời. Cuộc sống gia đình của anh với Sofia Tonstaya không mấy êm đẹp. Esenin thường bị ám ảnh bởi cái bóng của “Ông Lev vĩ đại” (vợ của Esenin là cháu nội của văn hào Nga Lev Tonstoy) trên những bức chân dung treo khắp nơi trong căn nhà người vợ mới, còn “bộ râu nổi tiếng” của nhà văn thì cứ bám theo anh không rời!

Với tâm trạng như vậy Esenin bắt đầu lao vào rượu và điều này dẫn tới việc nhà thơ phải vào điều trị ở bệnh viện tâm thần của Ganushkin.

Theo yêu cầu của những người thân và bạn bè, ngày 26 tháng 11 năm 1925, Esenin vào bệnh viện. Anh được mọi người quan tâm và dành cho một căn phòng rộng trên gác hai, ở đó anh có thể sống và làm việc một cách thoải mái. Theo kế hoạch, Esenin sẽ điều trị trong hai tháng, nhưng sau hai tuần nằm viện anh tự quyết định rút ngắn thời gian điều trị của mình xuống chỉ còn một tháng.

Trong một bức thư gửi nhà thơ A. Mariengov, Esenin viết: “Tớ ở đây rất tốt. Chỉ hiềm một nỗi là có một ngọn đèn xanh cứ bật sáng suốt ngày đêm. Cậu biết không, tớ phải quấn chăn lại, rúc đầu dưới gối, đã thế, người ta lại không cho đóng cửa…Họ sợ tớ tự tử”.

Diễn biến những tuần cuối cùng của Esenin như sau: ngày 7.12.1925 anh gọi điện cho nhà thơ Vônphơ Erich: “Hãy tìm giúp ngay 2 – 3 phòng khách sạn, ngày 20 tớ đến Leningrad”. Esenin dự định mang theo em gái Ekaterina sắp lấy chồng để tổ chức lễ cưới ở Leningad, anh sợ phải sống một mình, nhưng kế hoạch đó không thành.

Ngày 21 tháng 12 năm 1925, Esenin rời bệnh viện để rồi không bao giờ quay trở lại nữa. Nhà văn Yury Libedensky nhớ lại: “Khắp Moskva có tin đồn rằng sau khi cho Esenin ra viện, bác sĩ Ganushkin đã cảnh báo những người thân của anh rằng những cơn ưu sầu vốn có của Esenin có thể sẽ khiến nhà thơ tự tử”.

Hai ngày tiếp theo Esenin chia tay với người thân và bạn bè, anh đến thăm các tòa soạn báo và nhà xuất bản, còn buổi tối ngày 23 anh giận dữ xông tới nhà Sofia Tonstaya, nơi lúc bấy giờ hai cô em gái của anh đang sống, và nói rằng sẽ li hôn với chị. Vội vàng thu xếp hành lí, Esenin nghiến răng nói: “Tạm biệt”, còn đáp lại lời anh, cô em gái Aleksandra đột ngột nói “Vĩnh biệt, Sergey!”.

Esenin không thể đến nhà chia tay với người vợ đầu tiên của mình – Anna Iznadnova. Anh báo với chị là chuẩn bị đi Leningrad, rằng “cảm thấy mệt mỏi và có lẽ sắp chết”.

Sáng ngày 24 tháng 12 năm 1925, Esenin đến Leningrad và thuê phòng ở khách sạn Angleter. Hàng xóm cùng khách sạn với anh là cặp vợ chồng nhà văn, nhà báo Grigory Ustianov. Esenin nói với họ rằng “sẽ không làm thơ nữa, mà sẽ chuyển sang viết truyện ngắn hoặc tiểu thuyết”. Điều này nghe thật phi lí và đáng ngờ – Esenin mà lại không làm thơ!

Anh yêu cầu không cho ai vào phòng, lúc nào cũng sợ có người từ Moskva theo dõi mình. Nhà thơ V. Erich nói: “Sáng ngày 25 tháng 12 năm 1925, Esenin quyết định đến thăm một người bạn và thầy giáo cũ của mình là nhà thơ N. Klyuev. Cuộc gặp gỡ giữa Esenin với “thần tượng” cũ của mình kết thúc bằng một sự kiện đáng ghi nhớ đối với anh: Esenin “tự nhiên” châm thuốc hút từ ngọn “đèn thờ” của Klyuev, còn sau đó bảo người bạn đường của mình thổi tắt ngọn đèn”.

Sáng chủ nhật ngày 27 tháng 12 năm 1925, Esenin cho những người hàng xóm xem vết đứt ở cổ tay và nói rằng anh rất muốn làm thơ nhưng vì trong phòng không có mực nên đã cắt tay lấy máu viết.

Chiều hôm đó Esenin tiếp khách gồm hai vợ chồng Ustinov, V. Erich, Ushakov và Izmaylov. Các vị khách nhớ lại rằng trong bữa tiệc không hiểu sao Esenin chỉ toàn ăn xương ngỗng, còn khi chia tay Esenin đưa cho Erich tờ giấy gấp tư chép bài thơ mới viết của mình và bảo cầm lấy đọc “lúc nào đó”.

Vào lúc 22 giờ Esenin gọi người gác cửa khách sạn đến và yêu cầu không cho phép ai vào phòng anh. Trước chuyến đi Leningrad, trong câu chuyện từ biệt với A. Mariengov, Esenin bộc bạch: “Linh cảm về cái chết đeo đuổi tớ, trong những đêm mất ngủ tớ cảm thấy nó gần lắm. Điều này thật khủng khiếp. Lúc bấy giờ tớ ngồi dậy, bật đèn lên và vừa đi lại trong phòng vừa đọc sách. Bằng cách đó tớ cảm thấy dễ chịu hơn”.

Nhưng lần này Esenin không đánh lừa được thần chết. Buổi sáng ngày 28 tháng 12 năm 1925, Elizaveta Ustinova đến gõ cửa phòng Esenin để mời anh đi ăn sáng. Phía sau cánh cửa là sự im lặng đầy khả nghi, mặc dù rõ ràng là cửa bị khóa từ bên trong. Chị gõ tiếp, vẫn im lặng…Lúc bấy giờ Elizaveta đi tìm người quản lí khách sạn mang chìa khóa tới mở cửa. Bước vào phòng, mọi người nhìn thấy chiếc giường bỏ không, còn Esenin treo cổ trên ống nước cạnh cửa sổ.

#105 10 bài học cuộc sống cần ghi nhớ

1. Cuộc sống của bạn không phải từ lúc bạn sinh ra cho tới khi bạn qua đời.

Cuộc sống của bạn chính là ngay lúc bạn đang thở cho tới hơi thở tiếp theo. Hiện tại – ngay ở đây và ngay lúc này – chính là cuộc sống của bạn. Vì thế, hãy tận hưởng từng khoảnh khắc bằng sự lạc quan và bình an, đừng sợ hãi hay hối tiếc.

2. Cuộc đời rất ngắn ngủi.

Đây là cuộc sống của bạn và bạn phải đấu tranh vì nó. Hãy đấu tranh vì những điều đúng đắn. Đấu tranh vì điều mà bạn tin tưởng. Đấu tranh vì những thứ quan trọng với bạn, vì những người bạn yêu thương. Và đừng bao giờ quên nói với họ rằng họ có ý nghĩa nhiều như thế nào với bạn. Ngay bây giờ hãy hiểu rằng bạn may mắn khi vẫn còn cơ hội. Vì thế, hãy dừng lại một chút và suy nghĩ. Bất cứ điều gì bạn cần phải làm thì hãy làm ngay trong ngày hôm nay.

3. Những hi sinh của ngày hôm nay sẽ được đền đáp vào ngày mai.

Khi nói đến chuyện làm việc chăm chỉ để đạt được một ước muốn nào đó như: tốt nghiệp đại học, gây dựng sự nghiệp hay đạt được một thành tựu nào đó đòi hỏi thời gian và sự quyết tâm, tôi muốn hỏi bạn một điều: “Bạn có sẵn sàng sống một cuộc đời khác với mọi người hay không?”

4. Khi bạn trì hoãn, bạn sẽ trở thành nô lệ của ngày hôm qua.

Nhưng khi bạn chủ động, ngày hôm qua sẽ là một người bạn tốt làm động lực thúc đẩy bạn. Vì thế hãy làm điều gì đó ngay từ bây giờ để tương lai phải cảm ơn bạn.

5. Thất bại là bài học mà bạn nhận được.

Những điều tốt đẹp sẽ đến với những ai biết hi vọng ngay cả khi họ đã làm người khác thất vọng, với những ai vẫn có niềm tin ngay cả khi họ đã nếm mùi thất bại, với những ai vẫn biết yêu thương ngay cả khi bị tổn thương. Vì thế, đừng bao giờ nuối tiếc về những điều đã xảy ra trong cuộc đời bạn. Chúng ta không thể thay đổi, không thể làm lại hay quên nó. Hãy biến chúng thành những bài học và sống tiếp bằng lòng biết ơn.

Đọc thêm »

#104 9 Bài Học Cha Dạy Con Trai

1. Trên đường đời, con sẽ gặp những người đối xử tệ với mình. Không ai có bổn phận phải đối xử tốt với con, trừ cha mẹ. Đối với những người đối xử tử tế với con, hãy trân trọng và biết ơn, nhưng cũng hãy đề phòng họ. Họ có thể đối tốt với con vì mục đích nào đó. Hãy tìm hiểu động cơ thực sự. Đừng vội kết luận một người là tốt chỉ đơn giản vì họ ưu ái con.

2. Không ai là không thể thay thế. Không có thứ gì trên thế giới này con phải bám chặt lấy hay cố sở hữu bằng mọi giá. Nếu con hiểu điều này, thì về sau, dù mất bất cứ điều gì trong đời, con vẫn có thể đứng vững.

3. Cuộc đời rất ngắn ngủi. Đừng phí thời gian và năng lượng vào những người, việc, thứ không cần thiết. Nếu con làm vậy, sau này con sẽ nhận ra rằng con đã lãng phí tất cả những ngày tháng qua.

4. Không có gì trên thế giới là mãi mãi, kể cả tình yêu. Tình cảm có thể thay đổi theo thời gian. Nếu một ngày nào đó con mất đi người con từng yêu tha thiết, hãy nhẫn nại. Đừng cố níu kéo những gì đã mất hay phóng đại cảm xúc của mình. Con hãy hiểu rằng đây cũng không phải là chuyện lớn lao gì cho lắm! Thời gian sẽ làm dịu nỗi đau. Thời gian sẽ hàn gắn tất cả.

5. Không phải tất cả những người thành công đều học hành đến nơi đến chốn, nhưng điều này không có nghĩa là con có thể bỏ bê việc học của mình. Kiến thức con có được là tài sản lớn nhất của con.

6. Cha không mong đợi con sẽ chăm lo cho cha khi cha về già. Tương tự như thế, cha không có trách nhiệm phải bao bọc con khi con đã trưởng thành. Con có thể đi xe bus hay lái xe Benz đắt tiền. Tương tự, con có thể ăn mì gói hay bào ngư. Lựa chọn đó thực sự do con.

7. Con có thể đối xử tốt với người ta nhưng đừng hy vọng họ đáp lại con như vậy. Nếu con không thể nhìn thấu điều này, về sau con sẽ chỉ có thêm nhiều đau khổ, thất vọng.

8. Rất nhiều người mua vé số suốt nhiều năm nhưng cuối cùng họ vẫn trắng tay, nghèo đói. Để thành công hay giàu có, con đều phải nỗ lực hết mình. Có một điều đơn giản cần nhớ là: Trên thế giới này không có gì miễn phí.

9. Chúng ta ở bên nhau như một gia đình chỉ trong cuộc đời này thôi, dù con thích hay không. Vì thế, hãy trân trọng và nâng niu khi chúng ta bên nhau, chia sẻ, gắn bó. Dù muốn hay không, chúng ta sẽ không thể gặp nhau ở kiếp sau…

Con hãy BIẾT ƯỚC MƠ, nhưng để trở thành hiện thực thì ước mơ đừng xa rời thực tế, đừng hão huyền và ảo tưởng. Con phải LUÔN CÓ NIỀM TIN. Không chỉ là niềm tin vào chính bản thân mình mà con cũng cần có niềm tin vào mọi người, niềm tin vào cuộc sống. Nếu không có niềm tin, con sẽ chẳng thể làm được việc gì. Công việc, cuộc sống đôi lúc sẽ có những khó khăn, trở ngại đòi hỏi con phải LUÔN NỖ LỰC. Để có được những thành công thì không thể thiếu sự cố gắng và say mê, con ạ. Hãy nhớ rằng THÀNH CÔNG KHÔNG PHẢI LÀ MỘT ĐÍCH ĐẾN MÀ LÀ MỘT QUÁ TRÌNH.

- ST -
Tạ Văn Bình

Dũng sĩ gián

Lưu Quang Minh 

Khi sinh ra, nó đã tin mình không phải một con côn trùng tầm thường. Chính xác, nó phải khác xa đồng loại của mình - vốn luôn bị hầu hết loài người ghê tởm chỉ muốn đuổi cùng giết tận.

“Chíu chíu! Ta là siêu nhân đây!”.

Giọng nói của cậu nhóc càng khiến nó rùng mình phấn khích. Đó là cậu nhóc con của ông bà chủ nhà nơi nó đang “tá túc”. Nó vẫn thường chui tọt dưới gầm ghế sô-pha phòng khách chỉ để nghe ngóng tiếng cười khanh khách của vị chủ nhà nhỏ tuổi đang say sưa xem bộ phim chiếu trên ti-vi cậu cực kỳ yêu thích. Đến khi không kìm lòng được nữa, nó mới he hé ló đầu ra ngó lên màn hình ti-vi. Ngay cả nó cũng vô cùng yêu thích bộ phim này.

Bộ phim kể về năm anh em siêu nhân chuyên hành hiệp trừ gian diệt ác. Lúc này đây, họ đang phải chiến đấu với một con quái vật xấu xí thô kệch với khuôn mặt trông quá là khủng khiếp. Con quái vật dữ tợn lao đến những người anh hùng, tấn công họ bằng những ngón đòn hiểm ác khiến một người trong số họ bị thương nặng. Tình thế nguy cấp lắm rồi! Phải có cách nào giúp họ lật ngược tình thế chứ! Cả người nó sôi lên. Nếu được, nó tình nguyện bay vào trong ti-vi hỗ trợ họ một tay!

“Cố lên! Cố lên! Năm anh em siêu nhân cố lên!” - Giọng cậu chủ nhỏ ở phía trên đầu nó vọng xuống.

Đúng rồi! Cố lên nào! Phải thắng! Chính nghĩa tất thắng!

Và như mọi tập phim thường thấy, năm người anh hùng cùng nắm tay nhau để tạo nên kỳ tích. Họ đang gọi ra một con rô-bốt khổng lồ được lắp ghép từ năm con rô-bốt thú vật đại diện cho sức mạnh của từng người.

“Hợp sức nào!”.

Một tiếng động long trời lở đất vang lên. Rô-bốt siêu nhân đã hiện thân rồi. Con quái vật lúc này cũng đang trong hình dạng khổng lồ tỏ ra không hề nao núng. Cho đến khi rô-bốt chính nghĩa rút gươm ánh sáng ra.

“Đùng!” - Tiếng nổ vọng ra từ ti-vi.

“Chiến thắng rồi! Năm anh em siêu nhân tuyệt vời!”.

Trong lòng nó lúc này cũng sung sướng hả hê hệt như cậu chủ nhỏ nhà mình vậy.

“Tèn ten! Ta là siêu nhân đây!” - Vẫn là giọng cậu nhóc.

Tự nhiên nó cũng muốn được trở thành siêu nhân. Một siêu nhân chuyên hành hiệp trượng nghĩa giúp ích cho đời. Tại sao lại không? Tại sao lại không chứ?

Cơn phấn khích dâng trào, nó nhô hẳn người khỏi gầm ghế. Ta là siêu nhân! Xem ta bay đây!

“Á! Á! Gián! Gián! Má ơi có con gián!”.

Nó lượn một vòng ngay trên đầu cậu nhỏ trước khi đậu lên tường. Cả người thằng bé ríu lại vì sợ hãi, cố né ra thật xa chỗ mảng tường có nó đang bò.

Cảm thấy mình có lỗi, nó vội bay về phía bếp rồi lủi thẳng vào một góc tối nhất.

“Làm gì mà la toáng lên vậy con trai?” - Nó lập tức nhận ra giọng của bà chủ nhà.

“Con gián, má ơi, con gián…”

- Tiếng thút thít mếu máo từ cậu bé.

“Nín đi con, có con gián mà cũng sợ nữa! Mình là con trai phải mạnh mẽ lên nghe chưa Tí !”.

“Nhưng… Tí sợ…”.

“Sợ gì mà sợ! Ừ… dạo này nhà mình cũng nhiều gián thật, phải mua thêm long não thôi…”.

Long não? Cả người nó rung lên khi nghe đến hai tiếng ấy. Cũng giống như loài người hễ ngửi thấy mùi giống loài của nó ở đâu - nhất là trong tủ quần áo - là đều thấy ghê sợ, nó quả thật không thể nào chịu nổi cái mùi kinh tởm phát ra từ những viên tròn tròn trắng trắng ấy. Phải tránh xa, tránh ra thật xa thôi!

Tiếng thút thít còn phát ra một chút nữa rồi tắt hẳn. Lát sau đã lại vang lên tiếng cười quen thuộc cùng giọng nói lảnh lót:

“Ta là siêu nhân đây! Năm anh em siêu nhân, tấn công!”.

***

Càng ngày nó càng mơ ước mình được giống như họ. Chẳng lẽ cả đời nó phải chui rúc trong góc tủ quần áo hay chỗ cống rãnh dơ bẩn hoài hoài hay sao…

Hôm nay cả căn nhà bỗng nhiên yên ắng vô cùng. Nó bò loanh quanh khắp nơi, từ nhà vệ sinh cho đến bếp, hết phòng ngủ lại qua tới phòng khách. Chẳng thấy bóng dáng một ai cả. Sao lại thế nhỉ? Mọi người trong nhà đi đâu hết cả rồi?

Sau cùng - có thể cũng kha khá lâu - nó mới nhớ ra ngày hôm qua khi đang chui rúc đằng sau lưng chiếc tủ lạnh, giọng của cậu chủ nhỏ reo lên làm nó phải dừng hẳn chuyện bò lại mà nghe ngóng:

“De! Mai được nghỉ lễ rồi! Được đi chơi rồi! Thích quá đi! De!”.

“Muốn đi chơi thì hôm nay phải ngủ sớm nghe chưa Tí! Mai cả nhà mình phải dậy sớm lắm đó!”.

“Dạ Tí biết rồi má! De! Sắp được đi tắm biển rồi!”.

Một ngày không được nghe tiếng của cậu chủ nhà, nó cảm thấy trống vắng kỳ lạ. Từ khi nào, nó rất thích được nghe giọng cười hết ga của cậu, tiếng cậu reo lên mỗi khi say sưa xem năm anh em siêu nhân chiến đấu. Giá mà nó được phép chơi đùa cùng cậu, trở thành bạn bè với cậu… chắc hẳn sẽ vui lắm.

Tiếc rằng nó chỉ là…

Những tiếng động lạ đột ngột vang lên cắt đứt những suy tưởng trong cái đầu nhỏ xíu xiu của nó.

Tiếng gì vậy nhỉ?

Lạch cạch. Lách cách.

“Được chưa mày? Sao lâu vậy?”.

“Được rồi! Chuyện nhỏ thôi! Nghề của chàng mà…”.

Ai vậy nhỉ? Giọng nói rõ ràng không phải của những người chủ nhân căn nhà này.

Cạch. Két.

“Ô-kê! Hề hề…”.

“Mày lên lầu đi, tao coi dưới này!”.

“Ô-kê!”.

Ngay cả tiếng bước chân cũng không hề giống.

Bọn họ là ai? Cả người nó rung lên.

“Nhà này giàu ghê bây ơi, khoắng sạch thôi!”.

“Hề hề… Anh em mình trúng mánh rồi!”.

Giọng cười này… Nó nhớ mang máng giọng cười này. Phải rồi, là trong bộ phim năm anh em siêu nhân. Bọn quái vật xấu xa vẫn thường có kiểu cười như thế. Chỉ có bọn xấu mới có giọng cười gớm ghiếc thế này.

Choang!

“Mày làm cái gì trên đó thế, chết cả lũ bây giờ!”.

“Tối quá, quơ tay trúng cái cốc…”.

“Nhanh lên rồi xuống đây!”.

Tại sao họ không bật đèn? Tại sao phải lén lút thế này? Người tốt không như vậy…

“Xong chưa! Chuồn thôi!”.

Nó phải làm gì đó. Nó muốn làm gì đó. Cần làm gì đó trước khi quá muộn.

“Hề hề! Hề hề hề…”.

Lại điệu cười đó. Đúng là bọn quái vật xấu xa rồi. Xông lên, năm anh em siêu nhân!

“Oái!”.

“Gì vậy!”.

“Con gì bay vào mắt tao!”.

“Á! Á! Gián! Gián! Má ơi có con gián!”.

“Cút đi cút đi!”.

Tiêu diệt kẻ xấu! Tấn công!

“Á! Đui mắt tao rồi! Má ơi nó bay vô mắt! Chạy, chạy!”.

***

Ngày hôm sau, một chuyện lạ lùng xảy ra khiến cả khu phố một phen xôn xao.

Khi gia đình Tí về đến nhà, cửa nẻo đã mở toang hoang hết cả.

Ba và má nhìn nhau, mặt cắt không còn giọt máu.

Nhưng kỳ lạ thay, trên nền nhà là hai cái túi chứa đầy những món đắt tiền. Khi ba má kiểm tra lại thì hoàn toàn không thấy mất mát gì cả.

Bọn trộm này thần kinh có vấn đề? Hay chúng nó đã gặp chuyện gì đến nỗi phải bỏ của chạy lấy người?

Không một ai biết cả.

Nơi sàn gạch lạnh lẽo, cạnh hai cái túi được tìm thấy, chú gián bị lật ngửa vẫn không ngừng quẫy đạp.

Nó đã tiêu diệt được kẻ xấu!

Có lẽ chỉ duy nhất nó biết đến chiến công của mình.

Nhưng mà cũng có sao. Nó đã một lần thực hiện được điều mình bấy lâu ao ước. Có thể chỉ một lần duy nhất trong cuộc đời ngắn ngủi của nó thôi, nhưng nó đã làm được.

(Theo Văn nghệ Tiền Giang số 63)

Tâm sự về nghề văn

HUY PHƯƠNG

Thế giới của văn học không phải là Thánh Đường mà cũng chẳng phải là nơi chợ búa.

Ảnh minh họa: internet

Siêu phàm hay dung tục đều là nơi cùng đường của văn học. Bởi vì văn học chính là một hóa thân của cuộc sống. Mà cuộc sống thì vẫn thế đấy, trong hành trình chông chênh và vô hạn của nó theo hướng tự hoàn thiện.

Cái bất hạnh của văn học là người ta đã chồng chất lên vai nó quá nhiều trách nhiệm. Người ta tưởng như thế là làm cho nó thêm hiệu lực và cao quí hơn. Thực ra thì chỉ làm cho nó kiệt sức đi và trở nên tầm thường.

Chẳng ai lại chở hàng lên lưng một con thi mã, và muốn đi xa đi nhanh lại chọn một chú lừa.

Chân lý là mục đích của các nhà hiền triết và đạo sĩ. Người nghệ sĩ, khiêm tốn hơn nhiều, chỉ là kẻ dọn đường cho con người đi tìm gặp chính mình.

Một tác phẩm chói lọi chân lý là chưa từng có. Hoặc giã nó là Thánh kinh hay là một thứ gì đó không phải là nghệ thuật.

Bởi vậy một tác phẩm văn học lớn là tác phẩm làm cho người đọc thấy băn khoăn, trăn trở nhiều hơn là yên tâm và thỏa mãn.

Ghét cái Ác quá mức thì sẽ xa rời cái Thiện. Yêu cái Thiện quá cuồng nhiệt thì coi chừng có thể đến gần cái Ác.

Nhà văn không nên coi mình là đấng phán xét mà chỉ là người giúp sức vào việc cảm hóa con người. Nói cái tốt cần tha thiết mà vẫn tỉnh táo. Nói cái xấu, cao tay nhất là làm cho chính cái xấu phải rơi nước mắt.

Con chim ở trong lồng quá lâu ngày sẽ quên mất đôi cánh của nó. Khi được mở cửa lồng nó sẽ hoảng hốt tự hỏi: bay đi đâu, ăn gì, tối nay ngủ ở đâu?

Nhà văn cần tự do như con chim cần đôi cánh - Nhưng một nhà văn Pháp lại nói một điều nghe như nghịch lý: "Nghệ thuật sống nhờ ở sự câu thúc và chết bởi tự do"(1).

Tự do tự điều khiển mình trong sáng tạo: đó vừa là lẽ sống mà cũng vừa là một thử thách đầy hiểm nguy đối với mỗi nghệ sĩ. Còn sự câu thúc, dĩ nhiên cần phải hiểu đó là một thứ kỷ luật tinh thần mà nhà văn tự chọn cho mình. Chứ không phải là do từ bên ngoài áp đặt.

Khen cái hay, đó là tăng thêm sức mạnh cho văn học. Phê phán cái dở là cần thiết, nhưng chẳng nên say sưa như khi khen ngợi. Những tác phẩm tồi sẽ tự chết như con thiêu thân. Còn những tác phẩm là sản phẩm của tài năng thì cũng giống như tình yêu. Sự vùi dập và phê phán chỉ làm cho nó bùng cháy thêm và tăng thêm khả năng thuyết phục.

Sự khắt khe của xã hội có thể làm tan nát cuộc đời một nghệ sĩ, nhưng chưa bao giờ giết nổi một tác phẩm lớn khi nó đã đến tay người đọc.

Các nhà văn có thể có những tính cách, phong cách và quan niệm khác nhau. Nhưng đã thực là nhà văn thì họ đều giống phau ở một điểm: đó là những mâu thuẫn, những băn khoăn không dứt trong đáy lòng của họ, thiếu những cái đó, họ chỉ còn là những người làm nghề viết lách, chứ không còn là những người sáng tạo.

Cũng vì thế, không nên tin quá nhiều vào những lời họ nói trên các diễn đàn. Mà nên tìm hiểu họ, trước hết là qua tác phẩm, nếu họ đã có được những cái có thể gọi là tác phẩm.

Khi một nhà văn nói lý quá nhiều, là khi họ không còn tin ở cái lực nơi ngòi bút của họ. Những người đàn bà đã qua thời nhan sắc vẫn thường bình luận nhiều về tình yêu, ghen tuông nhiều hơn và chẳng chịu thừa nhận sắc đẹp của ai.

Nghệ sĩ là người không có quyền lực nào khác, ngoài cái sức mạnh mà tài năng nghệ thuật tạo nên cho họ.

Trao quyền lực hành chính cho nhà văn nghệ sĩ thì chẳng khác nào trao cái đục của người thợ chạm cho anh thợ thêu. Anh ta sẽ phá nát tấm lụa của chính mình rồi rạch sang cả cái áo của người khác.

Dẫu sao trong một xã hội có tổ chức cũng có khi phải trao một ít quyền lực cho một nghệ sĩ nào đó. Nhưng thời gian cần phải đủ ngắn để anh ta chưa đến nỗi tự quên và bỏ quên các đồng nghiệp của mình.

Hoặc ít ra, mọi người phải luôn tỉnh táo để phân biệt được lúc nào anh ta nói và làm với tư cách một nhà văn, một nghệ sĩ. Và lúc nào là lúc anh ta nói và làm với tư cách của một công chức mà thôi.

(Rút "Sổ tay văn học")

H.P 

(SH37/05&06-89)

"Đỉnh cao đế quốc" của Eric Jennings

Sách "Đỉnh cao đế quốc" của Eric Jennings cung cấp nhiều thông tin về sự hình thành Đà Lạt mà có thể độc giả không tìm được ở các tài liệu trong nước.

Bìa cuốn "Đỉnh cao đế quốc". Sách do Phạm Viêm Phương và Bùi Thanh Châu dịch, Trần Đức Tài hiệu đính.

Cuốn Đỉnh cao đế quốc (tên tiếng Anh Imperial Heights) của Tiến sĩ người Canada Eric Jennings thể hiện sự hình thành Đà Lạt thời Pháp thuộc ở các góc độ: chính trị, kinh tế, quân sự, quy hoạch, giáo dục, tôn giáo và du lịch. Cuốn sách là tác phẩm thứ tư của Tiến sĩ Eric Jennings, được Nhà xuất bản Payot, Paris xuất bản ở Pháp tháng 10/2013. 

Tiến sĩ Eric Jennings.

Một trong những điểm nổi bật của cuốn sách là chi tiết. Từ nguồn tài liệu đồ sộ, tưởng chừng khô khan, tác giả khéo léo rút tỉa dữ liệu, sự kiện và chi tiết lôi cuốn để đưa vào sách.

Qua ấn phẩm của Jennings, độc giả nhận thấy, khi bác sĩ Alexandre Yersin - người được vinh danh là "cha đẻ" của Đà Lạt - cho rằng khí hậu Đà Lạt tốt cho sức khỏe, thì ông có phần nào đã lầm. Cũng vì sai lầm này mà người Pháp ban đầu đã xây dựng Đà Lạt như một trung tâm an dưỡng cho quân Pháp đang điên đảo vì những căn bệnh nhiệt đới. Trong lúc quân đội Pháp ở miền Nam Việt Nam khổ sở vì bệnh sốt rét thì Đà Lạt thời 1924-1925 cũng có sốt rét. Quanh khách sạn Palace, "muỗi bay cả đàn quấy nhiễu du khách". Ủy ban vệ sinh của thành phố buộc phải cho khai thông những vùng nước tù hãm, cách ly dân bản xứ và tìm cách... ém nhẹm thông tin. Chi tiết này được tác giả căn cứ theo những thông tư của chính quyền và những biên bản cuộc họp hội đồng thành phố thời đó.

Eric Jennings không đếm xuể được số lần ông tìm đến các trung tâm lưu trữ của Việt Nam ở Hà Nội, TP HCM và Đà Lạt, rồi cả Pháp, Thụy Sĩ, Canada và Mỹ nữa. "Tôi cứ lần theo những manh mối mà các tài liệu hé mở và việc truy tìm đã đưa tôi theo nhiều hướng bất ngờ", ông nói.

Để hoàn thành cuốn sử về Đà Lạt, Jennings phải mất mười năm. Mọi thông tin trong sách đều được ông dẫn nguồn với sự cẩn trọng. Và ông tốn rất nhiều công sức để tiếp cận các nguồn tài liệu nằm rải rác ở năm quốc gia.

Ông bắt tay vào thực hiện cuốn sách với các nguồn tư liệu tìm thấy ở Pháp. Các hồ sơ thuộc địa đều nằm ở trung tâm Aix-en-Provence, gần Marseille. Đây là một chi nhánh của Trung tâm lưu trữ quốc gia Pháp. "Các tập danh mục ở chi nhánh này rất xuất sắc và tôi nhanh chóng quen thuộc với mọi bộ tư liệu khác nhau tại đây", ông kể. Tuy nhiên, trung tâm này lại không có nhiều văn bản từ miền Trung Việt Nam. Muốn tìm hiểu, tác giả phải đến Hà Nội rồi đến TP HCM.

Jennings có ba lần đến Việt Nam. Vấn đề hệ thống tư liệu về Việt Nam thời Pháp thuộc là một thách thức lớn. Ở Việt Nam, các tư liệu có liên quan nhiều khi không nằm tập trung ở một trung tâm mà rải khắp ba bốn nơi. Nhiều tài liệu lại nằm ở Pháp. Có khi cùng một loạt hồ sơ nhưng lại phân tán ở Phnom Penh (Campuchia), TP HCM, Hà Nội và Aix-en-Provence. Biết hồ sơ nào nằm ở đâu cũng rất gian nan mặc dù hiện nay máy tính đã hỗ trợ người nghiên cứu rất nhiều. Có những ngày ông truy cập vào một danh mục ở Aix-en-Provence, máy tính chỉ hiện ra kết quả: "Rất tiếc, các tài liệu này nằm ở Hà Nội".

Tại Thụy Sĩ, Jennings tiếp cận các tài liệu lưu trữ ở Zurich, được ông lấy từ hồ sơ của Congrès International d'Architecture Moderne (Đại hội Kiến trúc sư Hiện đại Quốc tế). Đồ án quy hoạch Đà Lạt đã được trình bày ở tổ chức uy tín này như một thành phố kiểu mẫu - thành phố "xanh". 

Còn ở ngoại ô Paris, trong các tàng thư quân đội Pháp tại Vincennes, ông tìm được những hồ sơ quan trọng về bạo lực thực dân, nguồn tài liệu đó trở thành tiêu điểm của chương hai trong cuốn sử Đà Lạt. Ngay tại Paris, ông may mắn đọc được các hồ sơ của Fernand Bernard, người đã phản đối kế hoạch xây dựng Đà Lạt vào cuối thế kỷ 19. Ông ta cho rằng xây dựng Đà Lạt chỉ phí tiền và khu vực này không có lợi cho sức khoẻ như nhiều người tưởng. Ở một trung tâm khác của Paris, ông tìm ra các hồ sơ của trường nữ sinh Couvent des Oiseaux. Các tàng thư ở Canada là tài liệu của những nhà truyền giáo đã đến Đà Lạt thời kỳ đầu. Còn Đại học Cornell ở Mỹ, Eric Jennings tham khảo được nhiều tạp chí và nhật báo xuất bản ở Đà Lạt những năm 1930.

Eric Jennings hiện là giáo sư sử học ở Đại học Toronto, Canada. Ông sinh năm 1970. Ông là người Canada có mẹ là người Pháp và sinh ra ông ở Mỹ. Ông thông thạo cả tiếng Anh lẫn tiếng Pháp và có nhiều năm học ở Paris. Jennings yêu thích môn lịch sử từ nhỏ. Cha ông cũng là một sử gia. Ngày đi học, ông toàn bị điểm kém với các môn Toán và Lý, nhưng điểm môn Sử luôn xuất sắc.

Thời trung học, các thầy dạy sử luôn khích lệ Jennings đeo đuổi niềm yêu thích của mình, đặc biệt là thầy Taylor, cũng như các giáo sư luôn gợi cảm hứng cho tôi ở Đại học Toronto và Đại học Berkeley ở California, Mỹ. Ở đại học, ông chọn con đường chuyên về lịch sử thực dân Pháp là do mê đọc... tiểu thuyết. Nhiều cuốn tiểu thuyết lấy bối cảnh một số thuộc địa Pháp ở vùng biển Carribe đã khiến Eric Jennings hứng thú. Ông quyết định làm luận án tiến sĩ ở Berkeley với đề tài Thế chiến thứ hai ở ba thuộc địa Pháp là Guadeloupe, Madagascar và Đông Dương.

Từ luận án tiến sĩ này, Jennings viết lại thành một cuốn sách mang tựa đềVichy in the Tropics (Tạm dịch: Chính phủ Vichy ở vùng nhiệt đới) và được xuất bản năm 2001. Đến nay, Jennings đã viết năm cuốn sách về nhiều khía cạnh của lịch sử thực dân Pháp, tất cả đều được giới sử học quốc tế đánh giá cao và được dịch sang tiếng Pháp.

Eric Jennings bắt đầu chú ý đến Đà Lạt ngay từ khi ông nghiên cứu để làm luận án tiến sĩ. Lúc đó, ông thấy nhiều bức điện tín từ Pháp gửi cho Toàn quyền Đông Dương nhưng lại gửi tới Đà Lạt. Ông nghĩ: "Lạ quá. Tại sao toàn quyền này không ở Hà Nội chứ?". Dần dần, ông bắt đầu hiểu ra tầm quan trọng của Đà Lạt đối với Đông Dương. Những nghiên cứu khác của ông về những thành phố nghĩ dưỡng thuộc địa Pháp ở khắp nơi càng cho ông thấy rằng vai trò an dưỡng lẫn tham vọng quyền lực Pháp có liên quan mật thiết với sự hình thành Đà Lạt.

Theo Trần Đức Tài - Vnexpress

#103 Cho Đời Trời Cho

Một ông nhà giàu nọ

Thích khoe với mọi người:

“Tôi làm giàu, khi chết,

Để lại hết cho đời!”

Có cụ già nghe thế,

Bèn đáp lại thế này:

“Được, nhưng nghe tôi kể

Câu chuyện nhỏ sau đây.

Xưa có một con lợn

Ở chung với con bò.

Lợn thường bị bỏ đói,

Còn bò thì ăn no.

Lợn kêu: “Sao ông chủ

Nỡ đối xử cách này?

Không lẽ vì anh bạn

Cho họ sữa hàng ngày?

Tôi cũng đâu thua kém.

Khi tôi chết, biết không,

Tôi cho họ tất cả,

Thịt, da và bộ lòng.”

“Khác nhau là chỗ ấy.

Khác giữa lợn và bò.

Tôi cho lúc đang sống.

Anh thì chết mới cho.

LỜI BÌNH:
Có một ranh giới đâu đó giữa đóng góp và trách nhiệm. Có sự đóng góp xuất phát từ nghĩa vụ nhưng một sự tận tụy tự nguyện xuất phát từ niềm vui. Và khi cho đi trong niềm vui, chúng ta sẽ cảm nhận được vị ngọt của niềm hạnh phúc.
Nếu chưa bao giờ nếm trải niềm vui của sự tự nguyện, hãy thử xem. Bạn rồi sẽ ngạc nhiên thú vị trước niềm hạnh phúc mà bạn cảm nhận được.

Bạn có thể hiểu được tầm quan trọng của việc tiết kiệm tiền bạc. Và bạn cũng đã học được cách tiêu xài hợp lý. Nhưng bạn có học được cách cho đi chưa? Chia sẻ là một phần quan trọng để tạo nên cuộc sống toàn vẹn và hạnh phúc. Và đó là một hành động sẽ mang lại cho bạn niềm vui khi bạn biến nó thành một điều thường lệ.
Và nếu bạn băn khoăn không biết nên cho đi bao nhiêu thì hãy tự hỏi mình, bạn muốn hạnh phúc đến mức nào?

- ST -

#102 Chìa Khóa Của Niềm Vui

Một người phụ nữ thường than phiền trách móc: “Tôi sống rất buồn khổ, vì chồng tôi thường vắng nhà!”, cô ta đã đem chìa khóa niềm vui của mình đặt vào tay chồng.

Một người mẹ khác thì nói: “Con trai tôi không biết nghe lời, làm cho tôi thường xuyên nổi giận!”, bà đã trao chìa khóa vui của mình vào tay con trai.
Một vị trung niên của một công ty thở dài nói: “Công ty không thăng chức cho tôi, làm tinh thần tôi giảm sút!”, anh ta lại đem chìa khóa niềm vui của cuộc đời mình nhét vào tay ông chủ.

Đọc thêm »

#101 Câu Chuyện Bác Thợ Xây

Có một bác thợ xây đã đến tuổi nghỉ hưu. Bác nói với chủ của mình về chuyện nghỉ hưu và những dự định của bác về cuộc sống nhàn nhã, hạnh phúc với con cháu.

Người chủ rất buồn khi người thợ giỏi của mình nói như vậy. Ông đề nghị bác thợ xây làm cho mình một căn nhà cuối cùng trước khi về nghỉ hưu. Bác thợ xây đồng ý, nhưng trong thâm tâm bác không hào hứng lắm với công việc này. Bác làm việc cẩu thả và chỉ muốn mau chóng làm cho xong việc.

Đúng vào dịp hoàn thành căn nhà, bác thợ xây đến gặp ông chủ để bàn giao căn nhà, "Thưa ông, đây là chìa khóa căn nhà ông yêu cầu tôi xây dựng". Ông chủ cầm chìa khóa và nói: "Đây là ngôi nhà của bác, tôi tặng bác vì sự trung thành và tận tâm của bác".

Người thợ xây hết sức bất ngờ và cảm thấy hổ thẹn. Nếu như bác biết rằng mình đang xây ngôi nhà cho chính mình thì bác đã làm hoàn toàn khác.

Đọc thêm »

#100 Bức Thư Báo Kết Quả Học Tập

“Xin vui lòng xem kết quả kỳ thi được đính kèm với thư này. Chúng tôi rất tự hào về em bởi em đã chứng minh sự cam kết và cố gắng cao nhất của mình trong tuần này.

Tuy nhiên, chúng tôi cũng cảm thấy lo ngại rằng những bài thi này không phải lúc nào cũng đánh giá được những gì đã làm cho em trở thành một con người đặc biệt và độc đáo. Những người tạo ra các đề thi và chấm điểm không biết tất cả mọi thứ về các em hay các cách giáo viên đã dạy em như thế nào, chúng tôi hy vọng gì về các em và chắc chắn không biết cách gia đình em đang giúp đỡ em như thế nào.

Đọc thêm »

Quê Hương Tuổi Thơ Tôi

Ngày ấy đâu rồi, ngày ấy đâu rồi? cho tôi tìm lại một ngày ấu thơ, cho tôi tìm lại, cho tôi một ngày.

Nguồn: Kheptaulachuoi

Loạt ảnh giúp bạn nhận ra ta "sống ảo" như thế nào

"Sống ảo" là cụm từ vui vui chúng mình thường hay chọc nhau mỗi khi thấy một cô bạn nghiện selfie quá mức, một anh chàng suốt ngày ngồi trong lớp đếm lượt like... Thế nhưng, đã bao giờ bạn tự đánh giá mức độ ''sống ảo'' của chính bản thân mình? 

Công nghệ ngày nay đã là thứ không thể tách rời. Chúng ta điều khiển công nghệ, hay để công nghệ điều khiến chúng ta vẫn đang là vấn đề được nhắc đi nhắc lại. Loạt poster đồ họa dưới đây sẽ giúp bạn nhận ra tình trạng ''sống ảo'' của mình và những người chung quanh.

Câu thành ngữ khi xưa đang được nhiều bạn đổi lại: "Google trước khi đăng".

Trên mạng hùng hổ bao nhiều, ngoài đời khép nép bấy nhiêu.

Lần cuối cùng bạn đọc sách là lúc nào?

Bạn có thể bắt gặp nhiều xác sống vật vờ bên cạnh mình với chiếc smartphone trên tay.

Đến tử thần cũng bó tay với mức độ sống ảo này.

Qua rồi thời ghi chép bằng vở bút, chỉ cần giơ điện thoại và ''click''!.

Những ca sĩ, diễn viên hay... mèo cưng luôn xếp hạng đầu tiên trong danh sách thần tượng.

Thời gian đi vệ sinh của mỗi bạn là đây.

Bạn có mắc phải hội chứng này?

Cơn ác mộng của mỗi người chính là không có Wifi và điện thoại hết pin.

Chia tay = Block.

Công nghệ make-up

Theo IOne